Večeras je u Karlovačkoj gimnaziji održana svečana akademija povodom obeležavanja 150 godina Prve srpske čitaonice u Sremskim Karlovcima.

Akademija i celodnevni kulturni program su održani pod pokroviteljstvom Gradske biblioteke u Novom Sadu i opštine Sremski Karlovci.
 
Program je otvorio hor Karlovačke bogoslovije „Sveti Arsenije“ pesmom „Noć u Hilandaru“, a prisutnim gostima se obratio predsednik opštine Sremski Karlovci Nenad Milenković.
 
Vaše preosveštenstvo, poštovani predstavnici biblioteke grada Novog Sada, uvažena gospodo umetnici Vitezoviću i gospodine Zubac, dragi sugrađani, dobro veče.
 
Kada govorimo o bibliotekarstvu u Srbiji radi se gotovo o milenijumu postojanja. Naime, srpsko srednjovekovno rukopisno nasleđe potvrđuje pretpostavku da su počev od 12. veka, prve biblioteke osnivane u srpskim manastirima. O tome svedoče sačuvani podaci o tipicima Svetog Save. U Karejskom tipiku iz 1199. godine propisan je poseban režim za knjige u manastiru i proglašeno načelo neotuđivosti manastirskih knjiga. U Hilandarskom tipiku Svetog Save, uporedo sa drugim liturgijskim predmetima, pominje se prilaganje knjiga prilikom osnivanja manastira.
Posle osnivanja Hilandara i njegove biblioteke, od 13. veka nadalje, osnivane su biblioteke u manastirima Studenica, Žiča, Sopoćani, Mileševa, Dečani, Gračanica, Kovin, Krušedol, Hopovo. Pored biblioteke u Hilandaru i biblioteke Srpske crkvene pravoslavne opštine u Trstu, biblioteka Srpske pravoslavne eparhije budimske u Sentandreji spadaju u red najznačajnijih srpskih kulturnih institucija van granica naše zemlje.
 
Kada govorimo o bibliotekama i čitaonicama u Karlovcima, početkom 18. veka utemeljena je Patrijaršijska biblioteka. Ujedinjenjem karlovačke i beogradske mitropolije, 1726. godine, spojene su u biblioteku dve zbirke knjiga. Fondovi patrijaršijske biblioteke danas obuhvataju preko 120.000 knjiga iz razdoblja 14-18 veka, rukopise Jovana Rajačića, inkunabule, stare karte i biblioteke Zaharija Orfelina, Stefana Stratimirovića, Ilariona Ruvarca, Bogoslovskog učilišta, Stefana Ilikića i Stefana Đurđevića. 1752 godine u Sremskim Karlovcima je osnovana prva gradska biblioteka u Srba.
Prvi bibliotekar je bio Mojsije Putnik, potonji mitropolit karlovački. Godine 1791. osnovana je Karlovačka gimnazija, a u njenom okrilju biblioteka. To je najstarija školska biblioteka u Srba. Ima fond od 18198 knjiga i 8481 godišta periodike. Osim ovoga, biblioteka čuva i veliki broj značajnih rukopisa iz 16. veka. Biblioteka je, kao celina, proglašena za spomenik kulture.
 
Po sadašnjem zakonu Republike Srbije granica zaštićene srpske knjige je 1900. godina tako da su gotovo sve knjige i publikacije spomenici kulture.
 
Godine 1868. osnovana je u Karlovcima Srpska čitaonica sa fondom od 600 knjiga. 150 godina postojanja Srpske čitaonice u Sremskim Karlovcima je jubilej za ponos i poštovanje. Tu tradiciju čitanja, pisanja i govorenja, svi zajedno moramo baštiniti i čuvati za buduća pokolenja.
 
U želji da knjiga bude juče, danas i sutra, čestitam Vam veliki jubilej.